ფეხების შეშუპება – რატომ არ უნდა ჩათვალოთ ის ნორმად?

ფეხების შეშუპება ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ჩივილია, რომელსაც ბევრი ადამიანი გადაღლას, ცხელ ამინდს ან დღის ბოლოს დაგროვილ დაღლილობას უკავშირებს. თუმცა მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ ფეხების განმეორებადი შეშუპება ნორმა არ არის. განსაკუთრებით მაშინ, თუ ის რეგულარულად ჩნდება დღის ბოლოს, დიდხანს დგომის ან ჯდომის შემდეგ და მეორე დღეს ისევ მეორდება.

თანამედროვე ფლებოლოგიაში ცნობილია, რომ მსგავსი სიმპტომები ხშირად ქრონიკული ვენური დაავადების (Chronic Venous Disease – CVD) ყველაზე ადრეულ, C0 სტადიაზეც შეიძლება მიუთითებდეს. ამ ეტაპზე ფეხზე ჯერ კიდევ არ ჩანს ვარიკოზული ვენები, თუმცა ვენური სისტემის ფუნქციური დარღვევა უკვე დაწყებულია და სწორედ სიმძიმის შეგრძნება, დაღლილობა და შეშუპება ხდება პირველი ნიშნები.

რატომ ვითარდება ფეხების შეშუპება?

ფეხების შეშუპება ვითარდება მაშინ, როდესაც ქსოვილებში ჭარბი სითხე გროვდება. ეს შეიძლება იყოს ერთჯერადი რეაქცია გარკვეულ ფაქტორებზე. თუმცა, თუ შეშუპება პერიოდულად ან ყოველდღიურად მეორდება, აუცილებელია მისი მიზეზის დადგენა. რადგან ის ხშირად ორგანიზმის სიგნალია, რომ ვენური სისტემა სრულფასოვნად ვეღარ მუშაობს.

როდის შეიძლება იყოს ფეხების შეშუპება დროებითი?

ფეხების შეშუპება ზოგჯერ მართლაც შეიძლება ერთჯერადი და დროებითი იყოს, მაგალითად:

• ხანგრძლივი ფრენის ან მგზავრობის შემდეგ;
• ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვისას;
• ძალიან ცხელ ამინდში;
• მარილიანი საკვების ჭარბი მიღების შემდეგ.

ასეთ შემთხვევებში შეშუპება ჩვეულებრივ სრულად ქრება დასვენების, მოძრაობის ან ფეხების მაღლა მოთავსების შემდეგ და არ მეორდება რეგულარულად. თუმცა, თუ მსგავსი ეპიზოდები ხშირად მეორდება, მათი "ნორმად" მიჩნევა შეცდომაა.

განმეორებადი ფეხების შეშუპება – ქრონიკული ვენური დაავადების პირველი სიგნალი

ბევრს ჰგონია, რომ ვენური დაავადება მხოლოდ მაშინ იწყება, როდესაც ფეხზე გაფართოებული ვენები ჩნდება. სინამდვილეში დაავადება ხშირად გაცილებით ადრე იწყება.

ქრონიკული ვენური დაავადების C0 სტადიაზე:

• გარეგნულად ვენები შეიძლება სრულიად ნორმალურად გამოიყურებოდეს;
• პაციენტს აღენიშნება ფეხების სიმძიმე;
• დღის ბოლოს ვითარდება შეშუპება;
• ჩნდება დაღლილობის შეგრძნება;
• შესაძლებელია ღამის კრუნჩხვებიც.

სწორედ ამიტომ ფლებოლოგები განმეორებად შეშუპებას მხოლოდ "გადაღლის შედეგად" არ აფასებენ. დროული დიაგნოსტიკა დაავადების პროგრესირების შეჩერების საუკეთესო საშუალებაა.

კიდევ რა შეიძლება იწვევდეს ფეხების შეშუპებას?

ფეხების შეშუპების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია ვარიკოზი, რომლის დროსაც ვენებში სისხლის მიმოქცევა ფერხდება და ქვედა კიდურებში სითხე გროვდება. ამ მდგომარეობას ხშირად თან ახლავს ფეხების სიმძიმე, დაღლილობა, კუნთების კრუნჩხვები და დისკომფორტი დღის ბოლოს. ფეხების შეშუპება მხოლოდ ვენურ პრობლემებს არ უკავშირდება. მისი მიზეზი შეიძლება იყოს:

• ლიმფური სისტემის დაავადებები;
• გულის დაავადებები;
• თირკმლის ან ღვიძლის პათოლოგიები;
• ზოგიერთი მედიკამენტი;
• სახსრების დაავადებები.

ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ განმეორებადი შეშუპების მიზეზი ექიმმა დაადგინოს.

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?

ფლებოლოგთან ან სისხლძარღვთა სპეციალისტთან კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ:

• ფეხების შეშუპება რეგულარულად მეორდება;
• დღის ბოლოს თითქმის ყოველდღე გაქვთ ფეხების სიმძიმე;
• შეშუპება დასვენების მიუხედავად ხშირად ბრუნდება;
• ერთ ფეხზე შეშუპება მეორეზე მეტად არის გამოხატული;
• აღგენიშნებათ ტკივილი, წვა, კრუნჩხვები ან დაღლილობა.

განსაკუთრებით საყურადღებოა, თუ შეშუპებას თან ახლავს:

• ძლიერი ტკივილი;
• კანის გაწითლება ან გაცხელება;
• ფეხის მოცულობის სწრაფი ზრდა;
• ქოშინი ან გულ-მკერდის ტკივილი.

ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია დაუყოვნებლივი სამედიცინო შეფასება.

როგორ შევამციროთ სიმპტომები?

თუ ექიმმა გამორიცხა სხვა სერიოზული დაავადებები, სიმპტომების შემცირებაში დაგეხმარებათ:

• რეგულარული სიარული;
• ხანგრძლივი ჯდომისა და დგომის შეზღუდვა;
• ფეხების მაღლა მოთავსება დასვენებისას;
• სხეულის წონის კონტროლი;
• მარილის შემცირება;
• საჭიროების შემთხვევაში - კომპრესიული წინდების გამოყენება.

ვენური პრობლემების მქონე ადამიანებისთვის ეფექტურ დახმარებას წარმოადგენს ვარიკოზის გეტრები, რომლებიც ხელს უწყობს სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებას, ამცირებს სიმძიმის შეგრძნებასა და შეშუპებას. მათი გამოყენება განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც სამუშაო დღის განმავლობაში დიდხანს უწევს დგომა ან ჯდომა, ასევე მათთვის, ვინც ხშირად მოგზაურობს ან დიდ დროს ატარებს ავტომობილში.

მთავარი გზავნილი

ფეხების შეშუპება, რომელიც რეგულარულად მეორდება, ნორმა არ არის. ის ხშირად ქრონიკული ვენური დაავადების ყველაზე ადრეული – C0 სტადიის გამოვლინებაა, როდესაც გარეგნულად ვარიკოზული ვენები ჯერ არ ჩანს, თუმცა დაავადება უკვე დაწყებულია. 

სწორედ ამიტომ განმეორებადი შეშუპების იგნორირება არ ღირს. თუ ფეხების შეშუპებას თან ახლავს დისკომფორტი ან ფეხების ტკივილი, მნიშვნელოვანია მიზეზის დროული დადგენა და შესაბამისი მკურნალობის დაწყება, რათა თავიდან აიცილოთ მდგომარეობის პროგრესირება და შეინარჩუნოთ ცხოვრების აქტიური ხარისხი.